Schemering: wanneer wordt het donker?

Na zonsondergang is het niet meteen donker. Eerst volgt de schemering, die in Nederland een half uur tot bijna twee uur kan duren. Hier lees je welke soorten schemering er zijn en hoe laat het vandaag donker wordt.

Schemering vandaag per plaats

Tijden voor woensdag 30 september 2026.

Een streepje (–) betekent dat die fase die nacht niet wordt bereikt: de zon zakt dan niet diep genoeg.

Drie soorten schemering

1. Burgerlijke schemering (0° tot −6°)

De burgerlijke schemering begint bij zonsondergang en eindigt als de zon 6 graden onder de horizon staat. Buiten is het dan nog licht genoeg om zonder kunstlicht te lezen of te werken. De heldere planeten, zoals Venus, worden zichtbaar. Het blauwe uur valt in het laatste stuk van deze fase. Veel mensen ervaren het einde van de burgerlijke schemering als ‘het moment dat het donker wordt’.

2. Nautische schemering (−6° tot −12°)

Tijdens de nautische schemering is de horizon op zee nog net te zien, terwijl de helderste sterren al zichtbaar zijn. Zeelieden konden daardoor vroeger met een sextant de hoogte van sterren boven de horizon meten, vandaar de naam. Op het land is het nu te donker voor de meeste buitenactiviteiten zonder verlichting.

3. Astronomische schemering (−12° tot −18°)

In de laatste fase is het voor het blote oog vrijwel donker, maar voor sterrenkundigen is er nog een zwakke gloed aan de hemel. Pas als de zon meer dan 18 graden onder de horizon staat, is de hemel volledig donker en zijn ook zwakke sterrenstelsels en nevels te zien.

In 2026 wordt het in het midden van Nederland van 20 mei tot en met 23 juli zelfs nooit astronomisch donker: de zon zakt dan ’s nachts niet verder dan 18 graden onder de horizon. Rond middernacht blijft er aan de noordelijke hemel een zweem licht zichtbaar. Op de Waddeneilanden duurt deze periode nog langer. Voor sterrenkijkers is dat de minst gunstige tijd van het jaar.

Hoe lang duurt de schemering in Nederland?

Hoe verder je van de evenaar woont, hoe schuiner de zon onder de horizon zakt en hoe langer de schemering duurt. In de tropen is het een kwartier na zonsondergang al donker; in Nederland duurt het veel langer:

Op de plaatspagina’s staat voor elke dag van het jaar hoe laat het donker wordt. Kies je plaats via alle plaatsen.

Schemering en veiligheid

In de schemering daalt de zichtbaarheid snel, terwijl onze ogen zich maar langzaam aanpassen. Automobilisten zien fietsers en voetgangers daardoor later. Zet je fietsverlichting daarom al aan zodra de zon onder is, en niet pas als het helemaal donker is. Ga je ’s avonds hardlopen of wandelen, draag dan reflecterende kleding. Met de tabellen op deze site weet je precies hoeveel licht je nog hebt.

Ochtendschemering

Hetzelfde gebeurt ’s ochtends in omgekeerde volgorde: eerst de astronomische, dan de nautische en tot slot de burgerlijke schemering, die eindigt bij zonsopkomst. In de volksmond heet de ochtendschemering ook wel de dageraad.